Komputer IBM PC/AT został wprowadzony na rynek w trzy lata po premierze IBM PC. Projektując nowy wyrób, znacznie ulepszony w stosunku do pierwowzoru, uwzględniono doświadczenia zebrane z eksploatacji modelu PC. Poniżej zamieszczamy test przeprowadzony przez redakcję Micro, który prezentuje wszechstronną ocenę walorów użytkowych modelu AT.
Model AT należy traktować jako odpowiedź IBM na zarzuty wysuwane w stosunku do wad i niedogodności występujących w poprzednich modelach PC. Oprócz tego zamierzeniem firmy było wprowadzenie możliwie najnowocześniejszych rozwiązań, które zapewniłyby temu potentatowi jeśli nie czołową pozycję w świecie, to przynajmniej dobre miejsce w czołówce producentów komputerów osobistych.
Jednym z najmocniej atakowanych elementów konstrukcji w modelu PC był układ
klawiatury. Tak istotny dla operowania klawisz Return był trudno dostępny
i przy szybkim palcowaniu stanowił źródło częstych błędów. W modelu AT
nie można było usunąć wszystkich słabych punktów klawiatury, ponieważ
na jej dotychczasowym układzie opierają się instrukcje użytkowania znacznej
części oprogramowania. Przykładowo, tak jak poprzednio występują trzy różne
klawisze Lock, przełączające poszczególne części klawiatury na różne
rodzaje funkcji. W wielu jednak szczegółach klawiatura została poprawiona,
na przykład podzielono ją w bardzo wyraźny sposób na trzy pola.
Niestety bez zmian pozostało dziesięć klawiszy funkcyjnych z lewej strony klawiatury.
W polu głównym rzuca się w oczy powiększony klawisz Return, co znacznie ułatwia operowanie klawiaturą osobom używającym wszystkich dziesięciu palców. Większe i lepiej zlokalizowane są również oba klawisze przełączania na duże i wielkie litery. Niektóre klawisze, poprzednio z niezrozumiałych powodów przesunięte poza podstawową część klawiatury (na przykład klawisze nawiasów < i >), umieszczono obecnie w tej części.
Również położony w prawo od głównego pola klawiatury łączny obszar kursora i cyfr został nieco uporządkowany. Cały układ jest bardziej klarowny, a podział na pola funkcyjne znacznie lepszy niż w wersji poprzedniej. Niestety nie została wyeliminowana podstawowa niedogodność, polegająca na umieszczeniu kursora wśród klawiszy cyfr.
Istotnym udogodnieniem są trzy diody świetlne znajdujące się powyżej
pola cyfr, sygnalizujące operatorowi rodzaj trybu, w jakim w danym momencie
działa klawiatura. Sprężystość klawiszy jest niemal idealna i pod tym względem
klawiatura IBM ma wyraźną przewagę nad klawiaturami testowanego dotąd
przez redakcję sprzętu kompatybilnego. W modelu AT zlokalizowano na czołowej
stronie obudowy wyłącznik uruchamiany kluczykiem, co uniemożliwia korzystanie
z klawiatury osobom nieupoważnionym, a jednocześnie nie powoduje przerwania
przebiegającego w tym czasie procesu obliczeniowego. Kluczyk dodatkowo
blokuje obudowę, uniemożliwiając jej zdjęcie. Szczegół ten jest bardzo
istotny w sytuacji rosnącej przestępczości komputerowej.
Należy stwierdzić, że model AT jest sprzętem skutecznie chroniącym system nerwowy użytkownika. Zarówno napędy dyskietek, jak dysku sztywnego, mają bardzo niski poziom głośności pracy. Wentylator chłodzący jest sterowany termostatem i nawet przy maksymalnym obciążeniu pracuje rzeczywiście cicho. Test wykazał, że głośność pracy AT nie przekracza 42 decybeli.
Najistotniejszą innowacją w AT jest zastosowanie mikroprocesora 80286, który jest około 6 razy szybszy od swego poprzednika (8088) i teoretycznie może adresować pamięć o pojemności 16 MB. Jednak możliwości nie są w pełni wykorzystane przez nową wersję 3.0 systemu operacyjnego PC-DOS, który emuluje procesor 8088. Dlatego też pamięć, jaką mogą wykorzystywać programy, wynosi – tak jak poprzednio – maksymalnie 640 KB.
Dodatkową pamięć operacyjną uzyskujemy poprzez dołączenie do systemu podprogramu, który pozwala symulować jedną lub więcej dyskietek jako pamięć RAM o maksymalnej pojemności 1 MB.
Rzeczywista szybkość wykonywania operacji przez AT jest według opinii IBM trzykrotnie większe niż w modelu PC. Przeprowadzony test opinię tę w zasadzie potwierdził. W zastosowaniach, w których występują intensywne obliczenia, szybkość komputera można dodatkowo zwiększyć stosując procesor numeryczny 80287. Wymaga to oczywiście odpowiedniej modyfikacji dotychczasowego oprogramowania.
AT dysponuje również gniazdami do wprowadzenia dodatkowych kart. Dwa z nich przeznaczone są na karty stosowane już w modelu PC, a pięć dodatkowych umożliwia wykorzystanie całej szyny adresowej procesora 80286. Za ich pomocą pamięć AT można rozbudować do pojemności 3 MB.
Model AT jest obecnie produkowany w dwóch wersjach. Wersja 01 jest wyposażona w stację dyskietek o pojemności 1.2 MB oraz w pamięć operacyjną o pojemności 256 KB. Bardziej interesująca jest wersja 02, która dodatkowo dysponuje wbudowanym dyskiem sztywnym o pojemności 20 MB oraz pamięcią operacyjną 512 KB.
Z chwilą pojawienia się na rynku nowych rozwiązań technologicznych możliwe będzie rozszerzenie pojemności pamięci operacyjnej do 1 MB bez konieczności stosowania dodatkowych kart.
Nowe stacje dyskowe o zwiększonej gęstości zapisu (ang. high density) typu YE-Data 380 są przeznaczone dla dyskietek specjalnych, które poza IBM produkują obecnie tylko firmy BASF oraz Maxell. Stacje te pozwalają również odczytywać dyskietki zapisane zgodnie ze starym formatem PC oraz (co jednak nie zostało oficjalnie potwierdzone) zapisywać je i formatować. W wersji 02 można dodatkowo przyłączyć drugą stację dyskietek, zarówno konwencjonalną, jak i o zwiększonej gęstości zapisu.
Napęd dyskietek o zwiększonej gęstości zapisu produkcji japońskiej firmy YE-Data
Dysk sztywny o pojemności 20 MB jest nieco szybszy od stosowanego w modelu XT dysku 10 MB. Zamiast drugiej stacji dyskietek można przyłączyć dodatkowy dysk sztywny, co sprawia, że AT uzyskuje pamięć zewnętrzną o imponującej łącznej pojemności 41.2 MB. Należy spodziewać się, że producenci pamięci dyskowych w niedługim czasie pojemność tę jeszcze powiększą.
W konfiguracji podstawowej model AT zawiera wbudowany zegar z kalendarzem, który po włączeniu komputera inicjuje automatycznie działanie systemu operacyjnego. Ładowana podczas eksploatacji komputera bateria zasilająca zegar eliminuje potrzebę jego każdorazowego ustawiania. Zasila ona również specjalną pamięć, zawierającą informację na temat konfiguracji AT. Umożliwia to określanie aktualnej konfiguracji za pomocą programów instalacyjnych.
Jak już wspomniano, dla modelu AT opracowano nową wersję systemu
operacyjnego PC-DOS. Wersja 3.0 tego systemu, oprócz podprogramów dla dysku 20 MB
oraz nowych dyskietek, zawiera kilka dodatkowych instrukcji. Instrukcja ATTRIB,
chociaż nie jest to osiągnięcie rewolucyjne, powoduje blokadę zapisu w zbiorze
danych (tylko możliwość odczytu). Instrukcja LABEL umożliwia wprowadzenie
lub zmianę nazwy dyskietki lub dysku, również po operacji formatowania.
Bardziej interesująca jest instrukcja SHARE, umożliwiająca wspólne wykorzystywanie dysków sztywnych w ramach sieci komputerowej. W dokumentacji wymieniono również instrukcję LASTDRIVE, która nadaje nazwę ostatnio wykorzystywanemu przez system operacyjny napędowi dysku. Podczas próby z dostarczoną do testowania dyskietką systemową wprowadzenie tej instrukcji spowodowało jednak komunikat Bad command or filename (błędna instrukcja lub nazwa zbioru). Poza tym niejasny jest głębszy sens LASTDRIVE.
Wskazówka Radosław Sokół, 2005-09-25 Dyrektywa LASTDRIVE dotyczy wyłącznie pliku konfiguracyjnego CONFIG.SYS i powoduje określenie skrajnej litery alfabetu, która może zostać użyta do określania napędu dyskowego. Zmniejszenie możliwego zakresu z Z na niższą literę oszczędza pamięć operacyjną. Problemy z wykorzystaniem tej możliwości zostały spowodowane błędem redaktorów czasopisma Micro.
Nie licząc tej usterki stwierdzono, że PC-DOS 3.0 działa poprawnie również na dotychczasowych modelach PC, a także na komputerach kompatybilnych. System ten również automatycznie identyfikuje każdorazową konfigurację sprzętu. Wersja 3.0 w porównaniu z poprzednią wersją 2.1 zajmuje tylko około 10 KB więcej komórek pamięci.
AT, podobnie jak PC, dysponuje również językiem BASIC zawartym w pamięci ROM. Język ten został rozszerzony o kilka nowych instrukcji. Instrukcja SHELL umożliwia wykonanie innego programu z poziomu języka BASIC, jednakże podczas testu stwierdzono, że działanie to często prowadzi do załamania systemu. Za pomocą instrukcji ENVIRON można określić oraz zmodyfikować niektóre parametry systemu. Pozostaje jednak generalna wątpliwość, jakie uzasadnienie ma interpreter języka BASIC w tak kosztownym sprzęcie profesjonalnym.
Oprócz systemu PC-DOS, model AT wyposażono w wariant systemu operacyjnego UNIX, który firma Microsoft nazwała Xenix. Pozwala on bezpośrednio korzystać z całej pojemności pamięci operacyjnej komputera, umożliwia także eksploatację, wraz z AT, trzech dodatkowych komputerowych stanowisk pracy. IBM traktuje Xenix głównie jako narzędzie do realizacji zastosowań specjalistycznych, na przykład na wyższych uczelniach. W tej sytuacji UNIX wśród systemów operacyjnych mikrokomputerów będzie odgrywać w najbliższym czasie jeszcze stosunkowo niewielką rolę.
Przeszkodą, jaką w ostatnich latach musiało przezwyciężyć wiele mikrokomputerów, było osiągnięcie kompatybilności z IBM PC. Obecnie sam IBM znalazł się w podobnym położeniu, ponieważ wymaganie takie musi spełnić sam. Dotychczasowe wyniki są jednak gorsze niż w wielu naśladownictwach PC. IBM przyznaje, że większości dotychczasowych kart różnych producentów nie można zastosować w modelu AT (na przykład karta rozszerzająca pamięć, interfejs Centronics do drukarki).
Nieco lepiej przedstawia się sytuacja w dziedzinie oprogramowania użytkowego. Lotus 1-2-3, WordStar czy Multiplan działają w modelu AT bez jakichkolwiek trudności, tak samo jak Turbo Pascal i większość kompilatorów firmy Microsoft. Niepowodzeniem kończą się natomiast próby wykorzystania starszych wersji interpretera języka BASIC. Również klasyczny test kompatybilności, jakim jest Flight Simulator firmy Microsoft nie „wystartował” na AT. Ze źródeł amerykańskich potwierdza się wiadomość, że dotyczy to również programów EasyWriter, pfs:File, pfs:Report oraz VisiCalc. Dlatego każdemu, kto zamierza nabyć AT a dysponuje już oprogramowaniem PC, należy doradzić, aby przed ostateczną decyzją zakupu oprogramowanie to przetestował u sprzedawcy.
IBM AT jest bardzo szybkim i w wielu szczegółach poprawionym modelem PC. Poza wspomnianymi przykładami niekompatybilności użytkownik nie natrafi na szczególne problemy eksploatacyjne. Najbardziej odczuwalne zalety AT to cicha praca oraz znacznie poprawiona klawiatura. Czy tego rodzaju zalety uzasadniają wyższą cenę tego modelu, zależy oczywiście od rodzaju planowanego zastosowania. Nabywając AT, uzyskać można w każdym razie urządzenie dające pewność, że nawet w ciągu kilku lat nie stanie się ono sprzętem przestarzałym.